Toeval is niet intuÔtief nl

Door Confusion op maandag 24 november 2008 08:07 - Reacties (19)
CategorieŽn: Philosophy, Science, Views: 5.782

Mensen hebben een slechte intuÔtie voor wanneer iets 'toevallig' is. Ik kan er honderden voorbeelden van bedenken, maar eentje uit persoonlijke ervaring spreekt waarschijnlijk meer tot de verbeelding.

Afgelopen vrijdag belde mijn vriendin een autoverhuurder om een Ford Transit te huren, om zaterdag haar spullen van haar studentenkamer naar mijn appartement te verhuizen. De transportboer in kwestie had er geen meer, maar had er nog wel een die een slagje groter (en duurder) was. Eerst maar de buurman gebeld, die helaas ook net de laatste 6 kuubs Transit de deur uit gedaan had. De eerste uitlener van ingeblikte verbrandingsmotoren weer gebeld en de groter versie gehuurd, spullen vlot verhuisd en tadaa, het samenwonen is een feit.

Dat is echter bijzaak. Het interessante is dat mijn vriendin opmerkte: wel toevallig, dat ze allebei net die Transit's niet meer hebben. Toen dacht ik: nee, dat is helemaal niet toevallig. Elkaar beconcurrerende autoverhuurders die goed bezig zijn, zullen samen precies zoveel wagens hebben als ze kunnen verhuren. Als je vrijdag belt en ze hebben nog ruime keus, dan zou ik snel een efficiŽnter verhuurbedrijf in de buurt beginnen.

De nog interessantere vervolgvraag is: waarom wekken dit soort situaties een gevoel van 'toevalligheid' op? Waarom komt het gevoel boven dat de situatie onwaarschijnlijk is en dat het universum samenspant om je te begunstigen of te benadelen? Is het omdat de patroonherkennende machinerie in ons hoofd gewoon niet verwacht dat alles in zo'n simpele, elegante verklaring samenvalt? Dat het berekend is op de chaos van de jacht, van het overleven in een natuur met ontzettend veel onvoorspelbare factoren en dat het gewoon niet is voorbereid op de onszelf begunstigende structuur die millenialang vooruitziend samenleven tot stand heeft gebracht?

Volgende: Nieuwsartikelen niet goed lezen, maar er wel op reageren 12-'08 Nieuwsartikelen niet goed lezen, maar er wel op reageren
Volgende: Nicer, shorter, GWT url's 11-'08 Nicer, shorter, GWT url's

Reacties


Door Tweakers user koffie-junk, vrijdag 21 november 2008 09:03

"Toevallig" van der week ook zo'n discussie op de opleiding gehad. Is iets "toeval" of is het een "lot" waarin alles vast staat. Dan is het net wat je (wil) geloven.
Ik zelf denk dat de waarheid er ergens tussenin ligt. Als je vrijdags belt voor een busje voor zaterdag zou het in mijn opzicht meer toeval zijn dat ze er nog een hebben dan dat ze allemaal al verhuurd zijn (zoals je zelf ook al aangeeft). En hoe langer je iemand niet spreekt, word de drang om iemand te spreken groter, omgekeerd net zo en is het de vraag wie als eerste belt. "toevallig, ik moest je net spreken.".

Een mooie filosofische vraag, dat zeker.

Door Tweakers user RobIII, maandag 24 november 2008 09:13

Hoe vaak ik niet zie dat mensen bezig zijn met een eigen wiel aan 't uitvinden omdat de 'ingebouwde PRNG' niet random genoeg is omdat er wel 'vaak' hetzelfde cijfer gegooid wordt bij hun dobbelspel. Het is, theoretisch, zelfs mogelijk dat je 1000x achter elkaar 6 gooit (true, de kans is nihil, maar aanwezig). En dat is net zo random als een onvoorspelbare reeks. Toch gaat dat er bij veel mensen niet in.

Door Tweakers user Jeebeekje, maandag 24 november 2008 09:14

Zo, dat is wel een hoop denkwerk om een "kleine" gebeurtenis. Ik kan je wel helemaal volgen, dit zijn van die leuke dingen om over te filisoferen.
Ik denk wel dat je gelijk hebt, veel "toevalligheden" zijn erg logisch (verklaarbaar). Maar andere "toevalligheden" zijn dan ook weer echt toevallig. Waar ligt de grens? Ik heb hem nog niet gevonden haha

Door Tweakers user Hann1BaL, maandag 24 november 2008 14:43

De meeste "toevalligheden" zijn gewoon een gebrek aan kennis om goed te kunnen redeneren of kansen te berekenen. Dat mensen iets toevallig noemen is dus vaak omdat ze niet weten dat je prima had kunnen inschatten dat een dergelijke gebeurtenis heeft plaatsgevonden, maar dat de kennis niet bij de persoon aanwezig was.

Voorbeeldje: "Wel toevallig dat nu nťt de CV-ketel het begeeft terwijl het zo koud is" Terwijl veel mensen toch wel kunnen bedenken dat de ketel het juist zwaarder heeft omdat de ketel meer moet stoken om het warm te krijgen en de kans op een defect daarom gewoon toeneemt.

@Jeebeekje:
Dingen die jij "echt toevallig" noemt, zijn dat eigenlijk ook niet, maar dan geldt gewoon dat je niet alle variabelen weet en dus niet weet waarom het toch gebeurd is.

Ook moet gezegd worden dat je een eindeloze discussie over dit onderwerp kunt houden want wat is de definitie van "toevallig" en wat is de definitie van "lot"?

Even een ander voorbeeld, die hierboven ook al aangehaald is: "wat toevallig dat je belt, ik dacht net aan je.." Dat is helemaal niet toevallig. Men vergeet altijd even alle keren dat je gebeld wordt en NIET aan de persoon dacht die op dat moment belt. De kans dat je dus een keer aan iemand dacht EN dat die opbelt is natuurlijk redelijk aanwezig. Mensen vergeten heel makkelijk alle keren dat een dergelijke gebeurtenis niet plaats vindt.

Als het dan 1 op de 250 keer wel gebeurt, is het ineens toevallig. Dat lijkt me toch niet :) (Dan laat ik het goede argument wat hierboven ook al gegeven is voor het gemak weg: De kans dat je aan iemand denkt die je een tijdje niet gesproken hebt, wordt groter, dus het elkaar toevallig bellen is ineens niet zo toevallig.)

Door Tweakers user Dooievriend, maandag 24 november 2008 16:34

Wat betreft die Ford Transits: als verdeler A er geen meer heeft, dan gaat men verdeler B opbellen natuurlijk! Logisch dat die er op den duur ook geen meer heeft... Geen toeval dus, en ook niet echt gevolg van een perfect inspelen op de markt (anders hadden ze beiden nog wel een de juiste wagen staan om je te helpen).

Door Tweakers user HendrikN, maandag 24 november 2008 16:36

Ik wil (in het voorbeeld van de Transits) Lot niet echt met kapitalisme vergelijken ;)

Door Tweakers user Confusion, maandag 24 november 2008 17:15

@Dooievriend:

Als ze allebei nog een wagen voor me zouden hebben, zou 1 van de 2 er mee blijven zitten. Kleine prijs- en reputatieverschillen daargelaten, zullen mensen geen voorkeur voor Budget, Kohler of Europcar hebben. Dat betekent dat van iedere drie klanten er een bij iedere leverancier terechtkomt. Als ze alledrie een wagenpark zouden hebben dat groot genoeg is voor alle klanten, dan blijven ze gemiddeld met 2/3e zitten. Kortom: het is wel degelijk goed inspelen op de markt. Als ze het goed doen, houden ze af en toe 1 wagen over en moeten ze af en toe 'nee' verkopen.

Door Broes Willems, maandag 24 november 2008 20:51

Ik heb denk ik aardig wat echte toevalligheden meegemaakt.

Voorbeeld van de laatste toevalligheid. Ik koop een set boxjes voor mijn PC (logitech Z-10 met '1337' LCD display).

Ik sluit ze aan en draai wat muziek. Ondertussen zoek ik naar een review over deze boxjes om eens te kijken wat erover geschreven wordt.

De eerste de beste review is van everythingusb. Ik lees het. Ondertussen draai ik het nummer Fett's Vette van MC Chris. Dit wordt weergegeven in de display van mijn Z-10 boxjes. Ik lees verder en zie een plaatje op de review site van het LCD scherm van de boxjes boxjes. Wat draait de reviewer op het moment dat hij de foto neemt?

http://www.everythingusb....list/logitechz10media.jpg

:D

Door Tweakers user Confusion, maandag 24 november 2008 21:02

Dat is een typisch voorbeeld van: het is toeval dat jij het meemaakt, maar het is niet toevallig dat iemand een keer zoiets meemaakt. Naast jou zijn er een miljoen mensen die niet tijdens het lezen van een review tegelijk hetzelfde nummer draaien als in het blad te zien was. Het kan zo zijn dat de kans dat jij het meemaakt 1 op een miljoen is, maar dat de kans dat iemand het meemaakt tegelijk vrijwel 1 is.

[Reactie gewijzigd op maandag 24 november 2008 21:03]


Door Broes_willems, maandag 24 november 2008 21:39

Het ging er toch om dat mensen te vaak iets toevallig noemen? Ik neem aan dat je dan doelt op iets wat die persoon in de persoonlijke sfeer overkomt. Natuurlijk kan je dingen gaan uitsmeren over de wereldbevolking....

Ik denk dat het geheel gepast was om dit (voor mij persoonlijk) toevallig te noemen. :-)

Door Tweakers user Jungian, dinsdag 25 november 2008 02:48

@Broes

Lees een boek of een goed artikel over statistiek en er gaat een wereld voor je open.

Door Tweakers user Confusion, dinsdag 25 november 2008 08:32

@Broes Willems:
Dat is inderdaad waar: je maakt ook zeker dingen mee waarvan de kans klein is dat ze jou zouden overkomen. Dat kan je wel gerechtvaardigd 'toevallig' noemen. Wat blijft er anders immers over om 'toevallig' te noemen? ;)

Door Rob Schoenaker, woensdag 26 november 2008 08:34

En hoe zit het met het winnen van de loterij? Als er altijd een winnaar is van de jackpot (zoals vaak het geval is: door trekken tot een winnend lotnummer er is) dan is dat helemaal geen toeval dat jij hem wint. Het blijft een feit dat iemand hem wint.
Dat jij het bent... Kleine kans, maar geen toeval.

Bestaat toeval dan eigenlijk wel?

Door Tweakers user STING, woensdag 26 november 2008 19:16

Mijn inziens heb je twee soorten toeval:

Subjectieve toeval is de perceptie van een persoon dat een bepaalde gebeurtenis of gegeven onwaarschijnlijk is en er geen logisch reden te benoemen is.

Een voorbeeld is bijv. dat je een bekende midden in de stad tegenkomt, tussen duizenden mensen. Voor jou is dat dan toeval. Voor de ander hoeft het echter geen toeval te zijn, misschien wist diegene waar jij je op dat moment bevond.

Objectieve toeval is ook de perceptie van een persoon, echter ontstaat hij door fysieke en logische factoren. Twee keer achter elkaar de loterij winnen is toeval. Dus hier hebben we het meer over statistiek. "Wow je gooit nu al 7 keer achter elkaar zes, da's wel heel erg toevallig!".

Ik denk dat je deze uitleg ook kan gebruiken voor de begrippen "pech" en "geluk".

Door Tweakers user STING, woensdag 26 november 2008 19:20

Nog een herkenbaar voorbeeld van subjectieve toeval.
Een persoon is tv aan het kijken en er komt reclame.
Hij zapped naar de andere commerciŽle kanalen en komt weer reclame tegen.
Hij denkt bij zichzelf, wat een toeval.

Een persoon die echter iets slimmer is dan deze persoon in kwestie, weet natuurlijk dat commerciŽle zenders de reclameblokken zoveel mogelijk op elkaar afstemmen, om zappen tegen te gaan. Die zal het dus niet als toeval zien, want hij heeft er een logische verklaring voor.

Door Tweakers user Robbemans, donderdag 27 november 2008 11:13

@STING:
Over je bekende in de stad: Tenzij het je collega is die dezelfde levensstijl heeft als jij en dus ook op zaterdagmiddag 'de boodschappen' moet doen. Hoe 'toevallig' is het dan nog.

Of je buurman die ook kinderen heeft en toevallig een vakantie heeft geboekt in dezelfde periode in hetzelfde resort op Kreta (dit overkwam mij). Toevallig? Of geholpen toeval?

Subjectieve toeval zou je dan ook nog in tweeen kunnen delen, alleen vraag me niet hoe je dat zou benoemen, maar iets in de trant van 'Ongeholpen subjectieve toeval' en 'Geholpen subjectieve toeval'. Een soortgelijk toeval geef je in je tweede stukje al aan mbt de reclames op TV.

Door Tweakers user Robbemans, donderdag 27 november 2008 11:16

Kan niet editen... dan maar een linkje: http://nl.wikipedia.org/wiki/Synchroniciteit
Dit mbt 'geholpen subjectieve toeval'

Door richard, zaterdag 29 november 2008 16:23

toeval??

toevallig rijdt een vriendin op 5 November in de auto naar Amsterdam en zit ik thuis achter hyves en verander de muziek op de slide..sms naar haar dat ik de slide verandert heb.zij antwoordt terug dat net dat liedje op de radio is geweest en dat zij met haar gedachten bij ons was.
Vannacht nogmaals muziek van slide verandert,zij haalt auto op van schiphol na een vakantie van 3.5 week en doet de radio aan...het eerste wat zij hoort is de de muziek die ik op de slide gezet heb.
op 7 september is mijn vrouw overleden en uit 80 verschillende rouwkaarten voor mijn gevoel de mooiste uit gekozen.
Op 26 Oktober een dag na wat eigenlijk onze 13 jarige huwelijksdag had moeten worden,loop ik met mijn dochter van 2,5 en mijn zoon van 2 maanden door het bos.
Ik heb een foto op gemaakt van waar wij op dat moment liepen,het leek als 2 druppels water op de voorkant van de rouwkaart.


Toeval...nee naar mijn idee bestaat dat niet.maar wat zou het dan anders kunnen zijn??

Door Tweakers user ITaliaan, donderdag 4 december 2008 15:15

@Richard

offtopic:
Wat ontzettend erg voor je. Ondanks dat ik je verder niet ken, leef ik met je mee.

ontopic:

Als toeval eigenlijk een aantal factoren zijn die bijelkaar komen. dan is toch nog steeds toeval?

Reageren is niet meer mogelijk